Schijndel
Sint-Servatiuskerk

aan de Markt---- google.nl/maps

Concerten 2013

De concerten duren ongeveer een uur en zijn gratis toegankelijk,
collecte na afloop.


Zondag 13 oktober 2013

Sint-Servatiuskerk, Schijndel
Aanvang 1
6.00 uur.
Toegang gratis
.

Willem Hörmann


Marktconcerten
in september zaterdag's om 13.30 uur


Deze concerten zijn gratis en duren ruim een half uur.



Alle concerten vinden plaats onder auspiciën van de KEG:
de Kulturele Evenementen Groepen, waar de orgelwerkgroep deel van uitmaakt.
Informatie: L.Spoor (073-5474964) of M.J.Heijnen (073-5474712).

Vaste organist is Leo Spoor

De kerk

De driebeukige neogotische basiliek uit 1839-1841 is gebouwd tegen de toren uit 1525. Een fraaie preekstoel uit 1855 en een groot neogotisch hoogaltaar en natuurlijk het monumentale orgel met een overweldigende neogotische kas, sieren de kerk.

Het Smits-orgel (1852)

--------


Het orgel is een rijksmonument, evenals het kerkgebouw. Orgelnummer 1343, monumentnummer 33568.
Het monumentale drieklaviersorgel met vrij pedaal is in 1852 door F.C. Smits I opgeleverd.
F.C. Smits II verhoogt de toonhoogte in 1902 naar A=435 Hz en vervangt de Klairon 4’ door een Euphone 16’. In 1916 worden de spaanbalgen door een grote magazijnbalg vervangen.
In 1959 wordt door de firma Gebr. Vermeulen een restauratie uitgevoerd en de handklavieren, pedaalklavier en mechanieken vernieuwd.
Bij de deelrestauratie van 1995 door Pels & Van Leeuwen is de originele toonhoogte weer hersteld naar A=415 Hz. Veel pijpen zijn daartoe verlengd.

Zie ook: Nationaal Instituut voor de Orgelkunst, Het historische orgel in Nederland, 1850-1858 pag. 139 t/m 142.

Het orgelfront

Bij Koninklijk Besluit van 15 maart 1838, no 126 werd goedkeuring verleend voor de vergroting van de St.-Servatiuskerk te Schijndel voor de somma van 10.000 gulden. Aan de oude, in 1525 voltooide toren werd een nieuwe kerk gebouwd waarvoor de eerste steen werd gelegd op 15 april 1839. Op 7 augustus 1840 werd de nieuwe kerk door de bisschop, baron van Wyckersloot gewijd. In 1852 leverden F.C. Smits I en atelier F.J. Beuijssen een orgel voor de neogotische (!) kerk. Daarover vertelt het parochie-archief: 'In 1852 bouwde de heer Fr. C. Smits, orgelmaker te Reek, het orgel, zonder kast voor fl. 9565.-'. De kast en het oksaal werden gemaakt door de heer Buijssen te Boxmeer voor fl. 4054.96'. In datzelfde jaar voorzag Beuijssen het ontwerp van Smits voor het front te Aarle-Rixtel op ontwapenende wijze van schriftelijk commentaar en besluit: '...ik zal in kort bij u komen/ ik gaan na schijndel/ zal doen er werk/ over de balken en ribben zorg draagen/ ik ben klaar voor schijndel op te stellen Uwen oksaal en kast, ik groet UwE en heb de eer te zijn UwE Dienaar en Vriend J Beuijssen'. Het orgel te Schijndel werd een bijzonder project. Niet alleen door de omvang: een drieklaviers orgel met vrij pedaal en in totaal 40 stemmen, maar ook doordat het instrument gehuisvest werd in de eerste neogotische kast van het collectief. Het is verbazingwekkend hoe trefzeker de gotische skeletbouw en het (laat)gotische ornament naar oksaal en kast zijn vertaald. Bovendien is het opvallend hoezeer de opvattingen over gotiek van Smits I/Beuijssen verschillen of geevalueerd zijn ten opzichte van de opvattingen van de Brusselse architect Tieleman Franciscus Suys (1783 -1861) die het front ontwierp van het 21 jaar eerder door de broers Jonathan en Johan Batz voor de Dom te Utrecht gebouwde orgel.

Tekst: Reinier Wakelkamp

 

---- Het manuaal van het orgel

Geluidsfragmenten op het orgel van de Servatiuskerk gespeeld door Willem Hörmann:

'Ach was soll ich Sunder machen', J.S.Bach (1685-1750) BWV 770

'Vom Himmel hoch da komm ich her', F.W.Zachau