Schaijk

Sint Antonius Abt

00000

Concerten:

Zondag 15 juni 2014

Aanvang 16.00 uur.
Toegang gratis met collecte na afloop.
Bert Augustus, orgel en
Els Althuizen, blokfluit

fotos Piet Bron 2003/2004

Het Pels-orgel (1932)

In de parochie Schaijk heb ik onlangs het Pels (en van Leeuwen) orgel uit 1932 na 35 jaar stilstand in ere hersteld. Het orgel was in 1970 opgegeven en buiten gebruik gesteld. In plaats van het Pels-orgel te restaureren, werd destijds door de firma Gebr. Vermeulen te Weert het Van Deventer/Smitsorgel uit 1754 als koororgel geplaatst uit de kerk van Velp bij Grave. Momenteel heeft de kerk dus twee orgels, waar zowel romantiek als klassiek ten gehore kan worden gebracht. Disposities en aanvullende informatie kunt u vinden op www.orgelsite.nl. Op 9 mei 2004 werd het Pels-orgel opnieuw officieel in gebruik genomen door de organisten Dr. Ton van Eck, Geert Verhallen en Ben Koning.

Nico van Duren
orgelmaker/restaurateur

(voormalig restaurateur Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement te Utrecht, Gebr. Vermeulen Weert, Flentrop orgelbouw Zaandam)

De dispositie

restauratie in 2004 door Nico van Duren, orgelmaker/restaurateur te Maren Kessel.

Hoofdwerk
Zwelwerk Pedaal Koppelingen
Bourdon 16'
Prestant 8
'
Gamba 8
'
Flute harmonique 8
'
Bourdon 8
'
Octaaf 4
'
Mixtuur III
Trompet 8
'
Prestant 8'
Salicionaal 8
'
Vox celeste 8
'
Roerfluit 8
'
Dolce 8
'
Fluit 4
'
Nasard 2 2/3
'
Woudfluit 2
'
Hobo 8
'
Tremolo
Subbas 16'
Octaafbas 8
'
Fagot 16
'
P+I, P+II, P+P8', I+II,
I+II16', II+II16'
1 vrije combinatie
vaste combinaties: PP,P,MF,F,FF,TUTTI
Automatische Pedaalomschakeling
Generaal Cresendo
Zwelkasttrede

 

Het van Deventer-Smits-koororgel (1754-1854)

1754 Matthijs van Deventer nieuwbouw
1854 Franciscus Cornelis Smits ombouw
1971 Gebroeders Vermeulen overplaatsing
2004 Nico van Duren diverse werkzaamheden

Het orgel dat in het koor van de Antonius Abtkerk in Schaijk staat is in 1754 gebouwd voor de oude Sint Vincentiuskerk te Velp. Op 1 mei 1755 werd het opgeleverd door Matijs van Deventer, orgelmaker te Nijmegen. Het is in 1854 door Smits uitgebreid met een tweede klavier en drie registers, terwijl tevens de manuaalomvang werd uitgebreid van c''' naar f'''. Het orgel heeft geen pedaal. Na de bouw van een nieuwe kerk in Velp, gewijd aan Vincentius en Antonius van Padua, is het instrument in 1937 overgebracht naar dit gebouw. Het werd daarbij ingrijpend gewijzigd. De windladen kregen een andere opstelling, de tractuur werd gewijzigd en de klavieren kwamen aan de zijkant van het orgel. Ook werd er een pneumatische lade gemaakt voor de tonen cis''' tot en met f''' van het bovenklavier, en de frontpijpen kregen een pneumatische tractuur. In 1968 was het orgel ernstig in verval geraakt, en werd het niet meer gebruikt. Omdat het Schaijkse Pels-orgel uit 1932 ook veel mankementen vertoonde, kocht het parochiebestuur het orgel uit Velp aan. In 1971 bracht Vermeulen het over naar Schaijk. Het is daarna onder toezicht van Monumentenzorg en onder advies van dr. M.A. Vente gerestaureerd en in de toestand van 1854 teruggebracht. De oorspronkelijke klavieromvang was van C-c'''. Smits heeft de lade van Van Deventer niet aangepast, maar de tonen cis''' t/m f''' zijn aangehangen aan het onderklavier. Op 18 april 1971 werd het orgel weer in gebruik genomen met een bespeling door Albert de Klerk. Het orgel is in 2004 door Nico van Duren gereviseerd en geheel schoongemaakt.

Kort overzicht van plaatsen waar het orgel heeft gestaan
1854 Velp (Noord-Brabant) Kerk van de HH Vincentius en Antonius van Padua
1971 Schaijk Kerk van de Heilige Antonius Abt

De dispositie

Hoofdwerk C-f'''
Onderpositief Koppelingen
Holpijp 8'
Prestant 8
' D
Prestant 4'
Fluit 4
'
Octaaf 2'
Quintfluit 1 1/2'
Mixtuur III

Cornet IV D
Trompet 8
'
B/D
Holpijp 8'
Fugara 8' D
Fluit 4
' B/D
Schuifkoppel.

Tractuur Mechanische sleepladen

Vulstem Samenstelling
Mixtuur III sterk C: 1' - 2/3' - 1/2'. cis: 1 1/3' - 1' - 2/3'. cis': 2 2/3' - 2' - 1 1/3'. c'': 4' - 2 2/3' - 2'.
De oorspronkelijke dispositie (volgens contract) luidde:
Manuaal: Praestant 8' (discant), Holpijp 8', Prestant 4', Fluyt 4', Octaaf 2', Quint 1 1/2', Cornet IV sterk (discant), Mixtuur III sterk (1'), Trompet 8'.
Manuaalomvang C-c''', geen pedaal.

Info en fotografie: Piet Bron