Oosterhout

Sint Paulusabdijkerk

Hoogstraat 80
Oosterhout

google.nl/maps

ooooo

De geschiedenis van dit klooster van de ‘Franse paters’ gaat terug tot 1901. Toen werd in Frankrijk een wet afgekondigd die aan bepaalde Franse kloosterorden grote beperkingen oplegde. Hierop vertrok een aantal kloosterordes uit Frankrijk.

De orde van de Benedictijnen kocht in Oosterhout een mooi stuk grond. Het klooster groeide vanaf het begin jaren dertig van de twintigste eeuw uit tot een nagenoeg volledig zelfvoorzienende gemeenschap met allerhande bedrijfjes gericht op onder meer agrarische producten, kleding, kunstvoorwerpen en boeken.

In 2006 werd de Sint Paulus-abdij overgedragen aan de Gemeenschap Chemin Neuf. www.paulusabdij.nl

Benefiet-concert

Op zondag 11 september 2011 zal in de Oosterhoutse Sint-Paulusabdij om 15.00 uur een benefietconcert worden gehouden ten bate van de instandhouding van het grootste orgel van Oosterhout. Basiliekorganist Jan Willems zal het orgel bespelen met medewerking van de sopraan Ilse van Wuijckhuijse. De toegangsprijs, geheel bestemd voor het onderhoud van orgel, bedraagt 10 Euro. In het kader van Open Monumenten dag die in dat weekend wordt gehouden, bestaat tevens de mogelijkheid om deel te nemen aan een rondleiding door de abdij, die om 14.00 uur zal aanvangen.

In de glorietijd van het kloosterleven in de jaren ’50 van de vorige eeuw lieten de Paters Benedictijnen een grote nieuwe abdijkerk bouwen. Bij de Benedictijnen speelde muziek altijd een grote rol in hun liturgische vieringen. Geen wonder dat er dus ook een groot orgel werd besteld bij de firma Pels in Alkmaar. In 1956 kwam het instrument gereed. Nou ja, één instrument…eigenlijk werd het een twee-in-één-orgel. Boven de ingang kwam het grote drieklaviers hoofdorgel te staan. Boven de koorbanken kwam een klein tweeklaviers koororgel in de vorm van een zwaluwnest te hangen, bedoeld om de zang van de monniken te begeleiden. Beide orgels zijn sindsdien te bedienen vanaf één speeltafel. Bij elkaar heeft het orgel dus eigenlijk vijf klavieren! De klank van het hoofdorgel is eigenlijk van meet af aan bijzonder geweest, omdat zij –als één van de eerste orgels in Nederland- werd geïnspireerd door de klank van Franse kathedraalorgels uit de barok. In die zin kreeg het orgel ook buiten Oosterhout bekendheid: in 2009 vereerde de Brabantse vereniging van orgelliefhebbers het orgel met een excursie en er bovendien een cd op liet inspelen. Tijdens het benefietconcert zal deze cd ook verkrijgbaar zijn bij de stand van de kaartverkoop.

Door de goede zorg van de monniken is Oosterhouts grootste orgel, ondanks zijn 54 jarig dienstverband, in redelijk goede staat. De instandhouding van een dergelijk groot orgel kost echter geld. Omdat in de liturgie van de nieuwe bewoners van de Paulusabdij, de gemeenschap Chemin Neuf, het orgel niet zo’n centrale plaats inneemt als destijds bij de Benedictijnen, dreigt het orgel een beetje vergeten te worden. De gemeenschap Chemin Neuf heeft bovendien haar handen vol aan het in stand houden van de Abdij met al zijn monumentale gebouwen. Vanuit de gedachte dat Oosterhouts grootste orgel het verdient behouden te blijven voor de Oosterhouters, ontstond binnen de stichting Ludens vorig jaar het idee van dit jaarlijkse Benefietconcert. Vorig jaar trad Jan Willems op samen met de Oosterhoutse Nachtegalen. Dit jaar zal er wederom een combinatie van zang en orgel te horen zijn: Basiliekorganist Jan Willems heeft samen met de Oosterhoutse sopraan Ilse van Wuijckhuijse een veelzijdig programma ingestudeerd van zowel orgel solo als orgel als begeleiding van de zang. Zoals hiervoor al aangegeven is het Pels-orgel voor beide taken bijzonder geschikt. De stichting Ludens draagt sinds de restauratie zorg voor de orgelconcerten op het Maarschalkerweerdorgel in de Sint Jansbasiliek te Oosterhout. Meer informatie over deze orgelconcerten is te vinden op de website: www.basiliekoosterhout.nl. De initiatiefnemers hopen van harte met de opbrengst van dit concert het jaarlijks noodzakelijke onderhoud aan het abdij-orgel te kunnen blijven uitvoeren, om zo deze parel in de Heilige Driehoek ook voor het nageslacht te behouden. Van harte uitgenodigd!

De Sint-Paulusabdij is op zondag 11 september de gehele dag (8.00 – 19.00) open. Verder zijn er op die dag de volgende activiteiten ingepland:

11.00 uur: eucharistieviering (na afloop thee/koffie)
12.30 uur: rondleiding door Frans van Beers
14.00 uur: rondleiding door Frans van Beers
15.00 uur: benefietconcert Jan Willems/Ilse van Wuijckhuijse
18.00 uur: verspergebed
18.30 uur: ontvangst met hapjes/drankjes in de abdij
19.30 uur: lezing door prior Frans Huiting osb: acquarellen van F. Mes over het leven van de heilige Elisabeth van Hongarije

Voor het volledige overzicht van de activiteiten in de Sint-Paulusabdij op Open Monumentendag kan ook worden gewezen op de website: www.paulusabdij.nl.

Pels-orgel (1956)

In deze Paulusabdij bevindt zich een bijzonder Pels-orgel uit 1956. Dit drieklaviers orgel is in basis opgezet om de oude Franse literatuur uit de 17e en 18e eeuw goed te kunnen vertolken. Op dit orgel met zijn 35 stemmen, waaronder weliswaar een viertal transmissies, kan een breed spectrum uit de literatuur worden vertolkt. Twee pedaalstemmen zijn afgeleid van de overeenkomstige registers van hoofdwerk en positief, en de Cornet op het bovenwerk is een Cornet composé, samengesteld uit de vijf daarvoor geëigende basisregisters van dit manuaal. Het tweeklaviers koororgel, opgezet vanuit een unit-systeem, is vanaf dezelfde klaviatuur bespeelbaar.

oooo

Dispositie

Hoofdwerk (I) (C-g''') Positief (II) (C-g''') Bovenwerk (III) (C-g''') Pedaal (C-f')
Prestant 16 vt
Prestant 8 vt
Holpijp 8 vt
Octaaf 4 vt
Fluit 4 vt
Octaaf 2 vt
Mixtuur 2 2/3 vt 5-8 st
Mixtuur 1 vt 3-4 st
Cornet 2-5 st
Trompet 8 vt
Gemshoorn 8 vt
Quintadena 8 vt
Prestant 4 vt
Fluit 4 vt
Nachthoorn 2 vt
Sesquialtera 2 st
Mixtuur 1 1/3 vt 3 st
Kromhoorn 8 vt
Prestant 8 vt
Roerfluit 8 vt
Prestant 4 vt
Fluit 4 vt
Nasard 2 2/3 vt
Zwegel 2 vt
Terts 1 3/5 vt
Larigot 1 1/3 vt
Cornet 5 st
Trompet 8 v
Regal 4 vt
Tremolo
Prestant 16 vt
Subbas 16 vt
Octaaf 8 vt
Gemshoorn 8 vt
Italiaans Prestant 4 vt
Trompet 8 vt
Koppelingen
Ped + I
Ped + II
Ped + III
Ped + III sup
I + II
I + III
II + III

Bijzonderheden
De Fluit 4 vt van het hoofdwerk is gecombineerd met de Holpijp 8 vt van hetzelfde manuaal. De Cornet 5 st van het bovenwerk (Récit) is een Cornet composé, samengesteld uit de vijf daarvoor geeigende basisregisters van dit manuaal. De Prestant 16 vt en de Gemshoorn 8 vt van het pedaal zijn gecombineerd met de gelijknamige registers van respctievelijk hoofdwerk en positief.
Het orgel beschikt over een aantal vrije combinaties en heeft diverse voetpistons.

De speeltafel in een nis onder het koororgel.

Koororgel

Dispositie

Manuaal I Manuaal II Pedaal
Fluit 8 vt
Fluit 4 v
Nasard 2 2/3 vt
Fluit 2 vt
Spitsfluit 8 vt
Spitsfluit 4 vt
Spitsfluit 2 vt
Larigot 1 1/3 vt
Bas 16 vt
Fluit 8 vt
Spitsfluit 4 vt
Spitsfluit 2 vt

Bijzonderheden
Dit koororgel, te bespelen van de klaviatuur van het hoofdorgel, is opgebouwd volgens het unitsysteem uit de stamregisters Gedekt 8 vt en Spitsfluit 8 vt en beschikt uiteraard niet over koppelingen.

 

Muziek fragmenten

Brabants Orgelrijkdom V 'Orgels in Oosterhout'
'BOF 200902'
Bestellen klik hier
Totale tijdsduur: 70 min.

organist Bert Augustus (opname 28 september 2009)

Michel Corrette (1709 – 1795): uit Premier Livre d’Orgue, Magnificat du 1r ton
- Grand jeu klik hier voor een muziekfragment


Johann Gottfried Walther (1684-1748): Concerto del Signr. Vivaldi appropriato all’ Organo
- Adagio klik hier voor een muziekfragment