Nistelrode

Sint-Lambertuskerk

Laar 47-----maps.google.nl

Concerten

Zondag 5 juni 2011 (Dit concert stond oorspronkelijk op 12 juni gepland en is nu vervallen.)
Aanvang 16.00 uur
Norbert Bartelsman (orgel)

Het interieur

000000

 


De orgelhistorie

In de in 1842 gebouwde waterstaatskerk van Nistelrode - een schepping van L. Rijsterborgh - stond tussen 1856/57 en 1921 een fraai orgel van Paulus van Nistelrooij. Het werd in juni 1857 in gebruik genomen. De dispositie luidde:

Hoofdwerk Rugwerk Pedaal
Principaal 8'
Bourdon 16'
Holpijp 8'
Viola di Gamba 8'
Octaaf 4'
Fluit B/D 4'
Octaaf 2'
Flageolet [1']
Mixtuur 3 st.
Trompet B/D 8'
Salicionaal 8'
Gedakt 8'
Prestant 4'
Dolce 4'
Gemshoorn 4'
Hautbois D 8'
Fagot B 8'
Aangehangen
Tractuur mechanische sleepladen
Temperatuur evenredig zwevend

In 1921 besloot de pastoor om de kerk te vergroten door de voorgevel zeven meter naar de straat toe te laten schuiven. Het Van Nistelrooij-orgel werd onvakkundig gedemonteerd en onbeschut in weer en wind geplaatst. Herstel bleek niet meer mogelijk. Er werd nu een harmonium geleend van de kerk in Vinkel. Toen dit instrument in 1931 terug moest, werd besloten er zelf een aan te schaffen. Dit harmonium heeft gefunctioneerd tot 1949.
In 1949 bouwde Verschueren een nieuw orgel. Bij de vergroting en een algehele restauratie van de kerk rond 1972 werd het verwijderd, om nooit meer terug te keren in de kerk. In 1973 werd besloten een historisch orgel aan te kopen. Onder supervisie van Hans van der Harst restaureerde Vermeulen uit Alkmaar het orgel, dat in 1858 gebouwd was door Van Dinter, uit de inmiddels gesloten r.k. Sint-Michaelskerk te Westerblokker. Het is op 15 augustus 1977 in gebruik genomen.

Het M.H. van Dinter-orgel (1858)

 

De orgelmaker Mathias Hermanus (Mathieu) van Dinter (1822-1902) bouwde dit orgel voor de r.k.-kerk te Westerblokker in 1858. De kas, de hoofdwerklade, de klaviatuur en het pijpwerk van het Hoofdwerk zijn mogelijk ouder en van een onbekende bouwer, evenals de Bourdon 8' en de Fluit 4' van het Positief. De windlade van het Positief en de andere vijf stemmen zijn in 1858 gemaakt door Matthieu van Dinter en Lambertus Vermeulen. Wel is het duidelijk dat er voor 1858 ook al een positief moet zijn geweest. De Sint Michaelskerk te Westerblokker werd gebouwd in 1852-1855 naar een ontwerp van architect Molkenboer. Na de voltooiing van het gebouw is er een neo-barok interieur in geplaatst. Het oude orgel uit de voormalige schuurkerk verhuisde naar de nieuwe kerk. De bouwer van dit één-klaviers werk is onbekend. Het is zeer waarschijnlijk dat dit werk de basis vormt van het Van Dinter-orgel.
Omstreeks 1874 voerden de gebr. Gradussen uit Winssen werkzaamheden uit, waarbij de windlade van het OP vernieuwd werd en waarbij diverse registers werden vervangen. Bij latere werkzaamheden werden o.a. de frontpijpen van het OP verwijderd, alsmede de tongwerken van het HW.
In de jaren 1960-1970 werd besloten een nieuwe kerk te bouwen in Westerblokker. Na de voltooiing van dit gebouw is de oude kerk in 1973 verkocht en omgebouwd tot een winkel. Het meubilair werd verkocht aan de Sint-Bartholomeuskerk te Beek-Ubbergen en het orgel in 1974 aan de Sint-Lambertusparochie in Nistelrode.
In 1977 werd het orgel in Nistelrode opgebouwd door de firma Vermeulen uit Alkmaar, met ondermeer een reconstructie van het front van het OP en de tongwerken van het HW. Het pijpwerk van Van Dinter (HW) en Gradussen (OP) bleef grotendeels behouden.
Door de firma Flentrop werden in 1997 nog enkele reparaties uitgevoerd. Restauratie van dit opmerkelijke instrument is in voorbereiding.
Bijzonder is de decoratie van het hoofdwerk, gebaseerd op een front dat is afgebeeld in het boek 'L.Art du facteur d'orgues' van de Franse orgelexpert Dom Bédos (1766). Ook het vlakke front van het onderpositief is bijzonder en contrasterend met het HW.

De dispositie:

Hoofdwerk C-f ''' Onderpositief C-f ''' Pedaal C-g
Prestant 16' (D)
Bourdon 16'
Prestant 8'
Holpijp 8'
Octaaf 4'
Fluit 4'
Quint 3' (B)
Octaaf 2'
Mixtuur IV
Cornet V
Trompet 16' (D)
Trompet 8' (B/D)
Clairon 4” (B)
Bourdon 8'
Quintadena 8'
Fluittravers 8'
Viola 8'
Prestant 4'
Open fluit 4'
Woudfluit 2'
Fagot 8' (B)
Hautbois 8' (D)
Aangehangen

-----

Manuaalkoppel
Tractuur mechanische sleepladen.
Toonhoogte iets boven a'=440 Hz.
Temperatuur evenredig zwevend.
Winddruk 72 mm.

 

Bronnen: Piet Bron, Piet Groenendijk, fotos Piet Bron/Wim van der Ros.

Meer over Van Dinter orgelbouwers