Verslag van het Festival in Tilburg.

Op zaterdag 25 mei 2013 werd in Tilburg voor de tweede maal een Orgelfestival Nieuwe Muziek gehouden.

Samenwerking met Fontys
Het festival 2013 werd georganiseerd in nauwe samenwerking met Fontys Hogeschool voor de Kunsten, afdeling Conservatorium. Het geheel speelde zich af in en rond het Brabants Fontys Conservatorium: zowel in de Kapel van het conservatorium, als in de tegenover liggende Heikese Kerk werd gemusiceerd. In beide locaties staat een tweetal orgels die ook beiden werden gebruikt, ook in dialoog met elkaar.

Niet alleen diverse Brabantse componisten hebben meegewerkt, ook de compositieklas van het conservatorium werd gestimuleerd nieuwe bijdragen te leveren. Bij de voorbereidingen van dit Orgelfestival Nieuwe Muziek hebben Ad van Sleuwen en Daan Manneke een belangrijke bijdrage geleverd in richting en aanpak.


Mini-symposium Nieuwe Orgelmuziek

Het programma begon ’s ochtends in de Kapel met een mini-symposium over Nieuwe Orgelmuziek. In het voorgesprek had Daan Manneke een aardige voorzet gegeven: “Het orgel heeft afgedaan”. Ad van Sleuwen, docent orgel en harmonieleer van het Fontys Conservatorium had daar nog enkele stellingen aan toegevoegd.

Vice-voorzitter van de BOF, Wim van der Ros opent het mini-symposium.

(V.l.n.r.) Ad van Sleuwen, Jelena Bazova, symposium dicussieleider Louis Busker en Daan Manneke discussieeerden met de aanwezigen.


Daan Mannele nuanceerde zijn stelling dat het orgel afgedaan heeft, maar schetste wel de zorgelijke situatie van dit moment: het 'voedende element' voor nieuwe orgelmuziek is door de ontkerkelijking weggevallen. "Bedenk dat veel grote componisten tot aan de tweede helft van de 20e eeuw ook organist waren en die componeerden vanuit een levende (kerk)muziekpraktijk, ook hun wereldse muziek. De huidige kerkorgelmuziek is een schamele, daar overheerst nu het amateurisme. Er ontstaat geen nieuw repertoire meer."
In Brabants Orgelrijkdom 2012 vertelde Daan Manneke in een interviewal iets over zijn zienswijze bij nieuwe composities. Hier kunt u dit interview nog eens nalezen.


Ad van Sleuwen wijst er op dat er veel meer vanuit het conservatorium gedaan zou kunnen worden. Aan compositie-studenten zouden werken voor orgel, liefst gecombineerd met andere instrumenten of zelfs orkest, in opdracht gegeven moeten worden. Ook wijst hij op de verantwoordelijkheid van clerus. De vele monumentale instrumenten zijn meestal met overheids-, ofwel gemeenschapsgelden gerestaureerd, maar worden vaak niet benut omdat er bezwaren zijn tegen het wereldse gebruik ervan. Er worden drempels opgeworpen, zoals hoge huur voor de ruimte.


Jelena Bazova wijst op het belang van het betrekken van de jeugd bij het vertrouwd raken met orgelmuziek. Vanuit Rusland heeft zij de ervaring dat er bomvolle kerken zijn bij concerten nadat er 5 jaar lang via school kinderen geconfronteerd werden met het instrument en de muziek. Daar zijn de weinig aanwezige orgels wel concertinstrumenten, omdat de russisch-orthodoxe kerkmuziek niet op orgelbegeleiding gebaseerd is.


De aanwezigen brengen nog veel meer aspecten naar voren, zoals dat bij (orgel)concerten die georganiseerd worden meer gecombineerd zou moeten worden met andere instrumenten en zang. Ook een goede mix van de jklassieke werken en nieuw werk, met uitleg over de achtergronden van de uitgevoerde stukken. Minder 'zware' werken waar de uitvoerenden een uitdaging in zien, maar de meeste toehoorders bij afhaken. Combinatie van andere kunsten en muziek is een mogelijkheid. Dat helpt allemaal om meer concertgangers te krijgen.

Het niveau van de muziek- en ander culturele lessen op lagere en middelbare scholen
wordt nog aangehaald als een remmende factor op de muzikale ontwikkeling van de hedendaagse jeugd.

Afrondend wordt vastgesteld dat de belangrijkste aandachtspunten voor de toekomst moeten zijn:
-
de kosten (waar geld te vinden),
- de overheid weer cultuur-minded maken,
- het los van religie komen (leegkomende kerken omvormen tot orgelpark-achtige situaties)
- en vooral de jeugd structureel betrekken/confronteren met het orgel en de muziek.


Festival Nieuwe Muziek
concertprogramma


Visitatiekapel (Fontys)

Visitatiekapel Fontys
1
1.30 uur - 12.30 uur
   
Componist:

Louis Toebosch

Jacques van den Dool
Jurjen van Geenen
Samuel de Vries

Michiel Ceulemans
Loes Reiling
Werk:

Tweespraak opus 170
* Thema (l'Homme armé) en vijf variaties
Sonata de Chiesa, muziekfragment
Fuga
Huergelmir muziekfragment
* Toccata voor pijporgel
Retrospectief
Dientengevolge muziekfragment
Uitvoerenden:

Sjak Smulders en Ad van Sleuwen

Jacques van den Dool en Harrie van Oirschot (fluit)
Tommy van Doorn
Jan Neven

Rowan van der Westen
Mark Christiaanse

muziekfragment
Jacques van den Dool op het Pels en Van Leeuwen-orgel en Harrie van Oirschot met dwarsfluit tijdens de uitvoering van de Sonata de Chiesa.



Heikesekerk

Heikese Kerk
1
3.30 uur - 14.30 uur
   
Componist:

Jeroen van Vliet
Henk van der Vliet

Kees van den Bergh
Daan Manneke
Fons Mommers
Aldert Winkelman
Werk:

Jazz improvisatie
Prelude en Fuga nr. IV
Prelude en Fuga nr. VI
Koraal
Kleines Orgelkonzert muziekfragment
Piece Marial I en II
Drei Choralvorspiele opus 22
- Es ist ein Ros entsprungen
- Vater unser im Himmelreich
- Jesu meine Freude
Uitvoerenden:

Jeroen van Vliet (op Franssen/Vermeulen-orgel)
Tannie van Loon (op Franssen/Vermeulen-orgel)

Marc Schippers (op het Van Nes-orgel)
Jelena Bazova (op Franssen/Vermeulen-orgel)
Tannie van Loon (op Franssen/Vermeulen-orgel)
Aldert Winkelman (op Franssen/Vermeulen-orgel)


Tannie van Loon assisteert Aldert Winkelman bij de uitvoering van zijn eigen compositie op het Franssen-Vermeulen-orgel


Heikese Kerk
1
5.30 uur - 16.30 uur
   
Orgel:

Franssen/Vermeulen-orgel
Van-Nes-orgel
Franssen/Vermeulen-orgel
Franssen/Vermeulen-orgel
Van-Nes-orgel
Franssen/Vermeulen-orgel
Van-Nes- en
Franssen/Vermeulen-orgel
Werk:
Improvisatieconcert
Intrada
Partita
Passagaglia
Vrije fantasie
Cantabile
Scherzo
Dialoog muziekfragment

Uitvoerenden:
Conservatorium studenten:
Robert Hutten
Jan Neven
Mark Christiaanse

Robert Hutten
Jan Neven
Mark Christiaanse
Jan Neven
en Mark Christiaanse



Jan Neven improviseert op het Van Nes-orgel de 'Dialoog' op een thema van Ad van Sleuwen voor Louis Toebosch uit 1983. Hij deed dat samen met Mark Christiaanse die boven het Franssen/Vermeulen-orgel bespeelde.

Geluidsopnamen/muziekfragmenten door Brabantse Orgelklanken:
Gerrit Janssen.


Klik hier voor een verslag van het
Noord-Brabants Orgelfestival voor Nieuwe Muziek
op zaterdag 24 april 2010 in Eindhoven.