Kerkstraat 1
5611 GH Eindhoven

google/maps


De St.-Catharinakerk is toegewijd aan de H. Catharina van Alexandrië. De voorganger van het gebouw wordt voor het eerst genoemd in 1340.
Dez
e laatmiddeleeuwse kerk was het middelpunt van een katholieke gemeenschap van 3000 zielen. Na de vrede van Münster van 1648 kwam de kerk in protestantse handen.

De Sint-Catharinakerk op een gravure in 1738.

In 1810 kwam de St. Catharinakerk opnieuw in katholieke handen. De kerk verkeerde in slechte staat en was te klein voor de groeiende bevolking van Eindhoven. Restauraties waren te kostbaar en uitbreidingen zouden niet voldoende ruimte opleveren. In 1857 besloot het kerkbestuur over te gaan tot sloop van de kerk; een veel grotere, nieuwe kerk moest op dezelfde locatie verschijnen. Onder het huidige kerkplein liggen nog resten van de oude kerk. Het deel van de oude kerkcontouren dat buiten de huidige kerk valt is in het plaveisel zichtbaar gemaakt. Ook zijn enkele aangetroffen grafresten onder glazen vloerplaten daar nu te zien.


Architect Pierre Cuypers ontwierp daarom de nieuwe neo-gotische kerk die in 1867 in gebruik werd genomen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog is de kerk tweemaal zwaar getroffen tijdens bombardementen. Het altaar-orgel werd daarbij vernietigd, terwijl het hoofdorgel grotendeels intact bleef maar wel te leiden had van weer en wind omdat grote delen van de gewelven waren ingestort. In de kerk zijn van de schade info-borden te bezichtigen. In 1947 kon de kerk weer in gebruik worden genomen.
De Catharinakerk is een rijksmonument en eigendom van de gemeente Eindhoven.

Gebrandschilderde ramen
De kerk bezit een groot aantal glas-in-loodramen van na de 2e wereldoorlog, die een bezichtiging meer dan waard zijn.
De ramen in het front van de kerk zijn van glazenier Pieter Wiegersma.
Charles Eyck vervaardigde de ronde roosvensters aan beide zijden van de dwarsbeuk en de ramen eronder, het Mariaraam naast het Maria-altaar, de zeven ramen in de kooromgang en de westelijke hoge ramen in de dwarsbeuken.
Hugo Brouwer tekende voor de vier ramen in de zuidelijke zijbeuk en de twee aansluitende in de zuidelijke dwarsbeuk, het St.-Jozefraam bij de St. Catharinakapel en de twee ramen in de noordelijke dwarsbeuk en de aansluitende vier ramen in de noordelijke zijbeuk, de hoge ramen boven het priesterkoor en de oostelijke hoge ramen van de dwarsbeuken.
De hoge ramen in het schip zijn van glazenier Toon Nynaber van Eyben.
De ramen in de St. Catharinakapel van Reymond Kimpe.



Beiaard
Het carillon in de noordelijke toren is een van de grootsten van Nederland.

Het interieur
Op het priesterkoor is nog een deel te zien van het oude altaar met beelden van de HH Johannes Chrysostomus, Athanasius, Augustinus en Ambrosius.



Hoog daarboven staan in nissen in de westelijke muur drie beelden: St. Catharina met rad en zwaard op de vertrapte keizer Maxentius, daarbij geflankeerd door twee engelen.
In de kerk staan zijaltaren met beelden van de H. Maria en St.-Jozef, die beide door Charles Eyck zijn vervaardigd. Van zijn hand zijn ook een geglazuurd Heilig Hartbeeld en een geglazuurd kruisbeeld.


In de zijkapel, die is toegewijd aan St.-Catharina, staat ook een beeld van haar. Deze kapel wordt onderhouden door de gelijknamige schuttersgilde, die er een kleine expositie heeft ingericht.
Verspreid over de kerk staan enkele beelden, waarvan die van Onze Lieve Vrouw van Goede Raad van de kunstenares Joan Colette en St.-Catharina opvallen, beide achter in de kerk. In de noordelijke zijbeuk hangt een schilderij dat de aanbidding door de herders voorstelt. Dit werk wordt toegeschreven aan Abraham Bloemaert (1564-1651). De doopvont in de zuidelijke dwarsbeuk is van de 19de-eeuwse Belgische kunstenaar J.B. van Goof. Verder bezit de kerk nog een St.-Antoniusbeeld van Hendrik van der Geld, een Maria Goretti-altaar van Hugo Bouwers en een anonieme calvariegoep.


Nog een beeld van de heilige Catharina in de kerk. Zij wordt meestal afgebeeld met een gebroken rad (zie de beelden boven) omdat het rad brak bij haar foltering, maar ook wel met een zwaard terwijl zij keizer Maxentius, die haar terecht wilde stellen, vertrapt. Zij stierf door onthoofding, vandaar het zwaard. Meer overde heilige Catharina op wikipedia.

Rondkijken in de kerk.






Het Verschueren hoofdorgel (1936)

foto Wim van der Ros

Het huidige orgel is een van de grootste orgels in Nederland. Het bevat 5725 pijpen en beschikt over twee speeltafels: de hoofdspeeltafel met 4 manualen en pedaal en een kleine speeltafel voor de deur van de sacristie met 2 manualen en pedaal. Een bijzondere eigenschap van dit orgel is, dat beide orgels te bespelen zijn vanaf beide speeltafels. Het hoofdorgel is ook te bespelen vanaf het koororgel, en omgekeerd. Indertijd is voor deze mogelijkheid gekozen. De nadelen van de absorberende materialen van de kerkmuren enz. werden zo ondervangen.

Bij de bouw van het Verschueren-orgel in 1936 baseerde dr. W. Kerssemakers zich op de ideeën van de Orgelbewegung. Dat leverde een klanksamenstelling op van hoogliggende registers en romantische klanken. Ondanks het feit dat er vele grote (16' en 8') prestantpijpen werden opgesteld, is het roosvenster àchter het orgel nog goed zichtbaar. De meeste pijpen staan in twee grote nissen links en rechts van het orgelfront.
De drie beelden zijn nog afkomstig van het oude orgel van Delhaye uit 1836. Tijdens de tweede wereldoorlog raakte het orgel zwaar beschadigd door het bombardement op 6 december 1942. Daarbij werd het altaaorgel verwoest, maar het hoofdorgel bleef intact. Wel leed het onder de weersinvloeden door het weggeslagen deel van de gewelven in het koor. Tussen 1945 en 1950 werd het orgel door Verschueren hersteld, en uitgebreid met enkele stemmen, zodat er nu 76 registers waren. Het kreeg opusnummer 163. Het orgel was daarmee het grootste orgel van Nederland geworden, een status die het had tot 1973. Op 12 februari 1950 werd het in gebruik genomen met een bespeling door Hub. Houët. In 1990 was nieuw herstel dringend nodig. Er is een nieuwe speeltafel gemaakt, waarbij de electro-pneumatiek is vervangen door een moderne electronische speeltafel. Tevens is een 77ste stem geplaatst: een Subbas 32 (overigens gedeeltelijk akoustisch). Op 14 april 1991 is het hernieuwde orgel opnieuw in gebruik genomen met een bespeling door de vaste organist, Ruud Huijbregts, en gastorganiste Dorthy de Rooy, organiste van de Augustijnerkerk in Eindhoven. Ook nu werden de werkzaamheden door Verschueren uitgevoerd.



Organist Ruud Huijbregts aan de speeltafel van het hoofdorgel.

Revisie en modernisering in 2017
In de zomer van 2017 zijn de orgels gedeeltelijk gerestaureerd door de firma Klais Orgelbau uit Bonn. Adviseur Henk Kooiker heeft door het opdelen van de werkzaamheden in drie fasen en in 'zeldzaam goede samenwerking' met de gemeente Eindhoven (Manfred van Geenen), eigenaar van zowel kerk als het orgel, binnen een ingeperkt budget veel kunnen bewerkstelligen. In samenwerking met prof. dr. ir. Gerrit Kroesen (tevens beheerder van het Pels & Van Leeuwen-orgel in de TU Eindhoven) die de glasvezelverbinding tussen de orgels bedacht, Jan Orbons voor de sterkstroom en elektra en titularis en stadsorganist Ruud Huijbregts werd in de eerste fase met name de tractuur gemoderniseerd. De volledige tractuur in de kassen en de speeltafels werd vernieuwd. Ook de speeltafels zelf zijn geheel gerestaureerd. Hoofd- en altaarorgel zijn nu vanaf beide speeltafels volledig bespeelbaar en de verplaatsbare altaarorgelspeeltafel die beneden in de kerk staat, kan op meerdere plekken worden aangesloten. Laukhuff’s Espressivo-systeem zorgt voor de meest geavanceerde aansturing die denkbaar is, waarbij aanraakschermen alle wenselijke informatie laten zien en een geavanceerde setter voor beide orgels beschikbaar is.

Het hoofdscherm.

Verder werden onder meer alle ruim 4000 membranen vernieuwd, de 32’-registers verbeterd, wat pijpwerk dat in slechte staat was opgeknapt en worden de drie windmachines en de zwelinrichting nu elektronisch aangestuurd.

Op zaterdag 9 september 2017 waren er concerten door Henk Kooiker (werken van o.m. Guilain, Thalben-Ball, Nieland en Boëllmann) en stadsorganist Ruud Huijbregts. Deze gaf 's middags het officiële introductieconcert met werken van Bach, Boëly, Wammes, Wagner en Guilmant. Bij beide concerten kwamen de nieuwe mogelijkheden van de gecombineerde orgels goed tot hun recht. Ook werden de orgels en het nieuwe tractuursysteem toegelicht en gedemonstreerd door Henk Kooiker.




Dispositie

Hoofdwerk (C-c4) Positief (C-c4) Zwelwerk (C-c4) Pedaal (C-g1)
Baarpijp 16'
Prestant 8'
Openfluit 8'
Bourdon 8'
Salicionaal 8'
Octaaf 4'
Gemshoorn 4'
Kwint 2 2/3'
Octaaf 2'
Mixtuur 4-6 st. 1 1/3'
Scherp 4-6 st. 1'
Sesquialter 2 st.
Bombarde 16'
Trompet 8'
Hoorn 4'
Kwintadeen 16'
Prestant 8'
Gemshoorn 8'
Holpijp 8'
Prestant 4'
Blokfluit 4'
Flageolet 2'
Terts 1 3/5'
Superkwint 1 1/3'
Mixtuur 3-4 st. 1'
Trompet 8'
Kromhoorn 8'
Tremolo
Bourdon 16'
Hoornprestant 8'
Roerfluit 8'
Viola di gamba 8'
Voix céleste 8'
Vioolprestant 4'
Dwarsfluit 4'
Nasard 2 2/3'
Doublette 2'
Terts 1 3/5'
Nachthoorn 1'
Cymbel 4 st. 2/3'
Progressio harm. 3-5
Dulciaan 16'
Trompet 8'
Hobo 8'
Regaal 4'
Tremolo
Subbas 32'
Prestantbas 16'
Contrabas 16'
Subbas 16'
Zachtbas 16'
Octaafbas 8'
Gemshoorn 8'
Gedektbas 8'
Koraalbas 4'
Zachtfluit 4'
Siffluit 2'
Mixtuur 4 st. 2'
Sordun 32'
Bazuin 16'
Dulciaan 16'
Trompet 8'
Klaroen 4'
Zink 2'

Oude bij modernisering van 2017 gehandhaafde koppelingen:
20 koppels, w.o. sub- en superkoppels.
32 vrije combinaties (1990)
Automatisch pedaal
Generaal crescendo
Tongwerkinstellers
14 voetpistons
50 lichtsignalen


Winddruk: 85-90 mm waterkolom
Stemming: gelijkzwevend; a1 = 440 Hz
Aantal pijpen: 5725.





Overzicht van het schip van de kerk vanaf het oude hoofdaltaar. Rechts het altaarorgel, achteraan op de tribune het hoofdorgel.

Het Verschueren-altaarorgel (1936-1947)

Dit orgel is een onderdeel van het hoofdorgel, zie de informatie aldaar. Het kan ook zelfstandig worden bespeeld. Het altaarorgel is ingebouwd boven de deur naar de sacrestie, links voor in de kooromgang.
Tijdens de tweede wereldoorlog werd dit deel van het orgel verwoest door het bombardement op 6 december 1942 waarbij de gewelven in het koor grotendeels werden weggeslagen.
Na de oorlog is het weer opnieuw gebouwd door Verschueren Orgelbouw.

foto Wim van der Ros

De dispositie altaar- of koororgel:

Onderwerk (C-c4) Bovenwerk (C-c4) Pedaal: (C-g1) Speelhulpen
Prestant 8'
Spitsfluit 8'
Octaaf 4'
Blokfluit 4'
Mixtuur 3-4 st. 1 1/3
Trompet 8'
Hoornprestant 8'
Koppelfluit 8'
Dulciana 8'
Nachthoorn 4'
Zwegel 2'
Terts 1 3/5'
Gemskwint 1 1/3'
Tremolo
Subbas 16'
Octaafbas 8'
(o.a.)
Vaste combinaties
1 vrije combinatie
Pianopedaal
Generaal crescendo
Hoofdorgel Af
I+II, P+I, P+II,
P+P 4', I+II 16'.
Prestantenkoor
Volkszang














Info mede uit:
'Rond het orgel van de Sint Cathrien'
uitg. door Stichting "Vrienden van het Orgel",
Eindhoven, 1991.


Meer informatie over deze kerk en haar activiteiten is te vinden op www.stadskerksintcathrien.nl







Zaterdagmiddag concerten

In de centrale stadskerk St.Cathrien in Eindhoven worden al meer dan 10 jaar iedere zaterdagmiddag om 15.00 uur concerten gegeven. De diverse zaterdagen kennen hun eigen ‘klankkleur’:
1e zaterdag een vocaal-instrumentaal concert, op de 2e zaterdag wordt kamermuziek uitgevoerd, de 3e zaterdag kent een koorconcert en de 4e een orgelconcert.

Aanvang 15.00 uur, tenzij anders vermeld.
Toegang € 7,- (CJP houders en studenten vrij toegang), tenzij anders vermeld.


Hans Strootman, cultuurhistoricus en orgelkenner bij uitstek, verzorgt voorafgaand aan een aantal orgelconcerten een inleiding. Aanvang 14.00 uur in een zaaltje van de sacristie, bereikbaar door de kerk, links in het midden. U wordt daar ontvangen met een kopje koffie/thee. Toegang gratis als onderdeel bij het concert van 15.00 uur.
Hij biedt een brede en boeiende inkijk in het leven en werk van de componist die in het betreffende concert centraal staat.
hansstrootmanlezingen.nl


Zondagse stadsorgelconcerten
Stadsorgelconcerten door Ruud Huijbregts, stadsorganist elke eerste zondag van de maand om 14.00 uur.
Toegang gratis.

In de periode half april tot half september is het Verschueren-orgel in onderhoud zodat het niet voor concerten kan worden gebruikt.



Agenda alle orgelconcerten

Zaterdag 25 maart 2017
I.v.m. ziekte van Janno den Engelsman wordt dit concert gegeven door:
Ruud Huijbregts
, orgel m.m.v. Charlotte en Josefien Stoppelenburg, zang.

O.a. werken van De Klerk, Andriessen, Strategier en C. Franck


Zaterdag 1 april 2017
Enide lebrocquy, sopraan
Marinken Van de Velden, sopraan
Maaike Boekholt, viola da gamba en Ruud Huijbregts, orgel.
'Leçons de Ténèbres' van François Couperin (1668-1733), een meesterlijk werk van concentratie en intimiteit in de donkere dagen voor Pasen.


Zaterdag
22 april 2017
Ensemble A la Douzaine
Michel van Bruggen, blokfluit, Norbert Bartelsman, kistorgel/klavecimbel, Maaike Boekholt, viola da gamba.
Werken van Mealli (1630–1669) en Rossi (1602-1656), Buxtehude, Händel, Sweelinck en Carl Ph. E. Bach.


Zaterdag 13 mei 2017
Aanvang 15.00 uur.
Toegang € 7,- (Studenten en scholieren vrij toegang)
Irene Bossier en Jeanine Melis, viool Cor Coppoolse, cello
en
Ruud Huijbregts, stadsorganist, orgel/klavecimbel.
De violisten Irene Bossier en Jeanine Melis en de cellist Cor Coppoolse zijn drie jonge bevlogen musici nu in het eindstadium van hun masterstudie aan het conservatorium. Zij presenteren samen met Ruud Huijbregts aan het klavier een programma met werk van G.F. Handel, vader Johann Sebastian en zoon Carl Philippe Emanuel Bach, Max Reger, Wolfgang Amadeus Mozart en Willem Jeths.
De barokmuziek beleefde met Handel en Bach een periode van volle bloei. De laatste kan als het hoogtepunt van de polyfone muziek beschouwd worden en tevens het eindpunt van de barok. Met zijn zoon Carl Philip Emanuel kondigt zich een nieuwe periode aan: meer gevoelsmuziek, romantiek.
U hoort muziek vanaf de scheidslijn van twee bepalende muziekperiodes en via werk van Mozart en Reger naar een actuele compositie van onze componist des vaderlands in 2014, Willem Jeths.


Zaterdag 9 september 2017

Het gereviseerde Verschueren-orgel van de Sint-Catharinakerk, Eindhoven, één van de grootste orgels van Nederland, wordt opnieuw in gebruik genomen.
Om 11.00 uur is er een bespeling door Henk Kooiker , adviseur bij de orgelrestauratie. Op het programma werk van o.m. Jean-Adam Guilain, George Thalben-Ball, Jan Nieland en de Suite Gothique pour Grand Orgue van Léon Boëllmann.

Programma:
Batalla de 5. Tono                           anonym Spaans
Canción pa la Corneta con el Eco       Jiminez

Door Henk Kooiker samengestelde suite uit werk van Jean-Adam Guilain (1680–1739)
Plein jeu
Dialogue sur le chromorne et cornet
Basse de trompette
Voix humaine
Trio de flûtes
Dessus de trompette
Dialogue sur les grands jeux 

Elegy                                  George Thalben-Ball (1896 – 1987)

Prélude, choral et variations    Jan Nieland (1903 – 1963)

Improvisatie                         Henk Kooiker (*1948)

Suite gothique                      Léon Boëllmann  (1862 – 1897)
Choral
Menuet
Prière á Notre Dame
Toccata



Om 12.00 uur en 13.30 uur uitleg en demonstratie van de orgels en de nieuwe tractuursystemen en mogelijkheden.

Om 15.00 uur volgt de officiële inspeling door de titularis en stadsorganist
Ruud Huijbregts met werk van o.a. Bach, Boëly, Wagner en Guilmant.
Toegang vrij, vrijwillige bijdrage is welkom.


Programma:
1. Pièce d'Orgue BWV 572, Johann Sebastian Bach (1685-1750)
• Très vitement • Gravement • Lentement

2. Pièces choisies, Alexandre Pierre François Boëly (1785-1858)
• Prelude • Duo • Trio • Quatuor • Récit de tierce en taille • Basse de Trompette • Andante • Grand Choeur

3. Miroir, Ad Wammes (1953)

4. Vorspiel 'Tristan und Isolde', Richard Wagner (1813-1893) (Arr. Erwin Horn)

5. Sonate No. 1 in d klein Opus 42, Alexandre Guilmant (1837-1911)
• Introduction et Allegro • Pastorale (Andante quasi Allegretto) • Final (Allegro assai)













Clavecimbel en orgel
3-daagse zomercursus 2017

Eindhoven - België: Neeroeteren, Bree (Beek) - Best

Maandag 3 juli t/m woensdag 5 juli 2017

Docenten:
Ruud Huijbregts, clavecimbel en orgel

Joost Vermeiren (B), orgel

Gerard Habraken, orgel

Deelnemers inschrijven vóór 15 mei.
Ook toegankelijk voor toehoorders.

Meer info klik hier.

Inlichtingen:
G. Habraken
Treurenburgstraat 19
5613 EA Eindhoven
tel. 040-2439292  
E-mail: g.habraken@on.nl  

W.H.Vos
Wilg 28
5682 HA Best
tel. 0499-398631  





Stichting Kerkconcerten Eindhoven

De Stichting Kerkconcerten Eindhoven is voortgekomen uit een fusie tussen 2 stichtingen, waaronder de ‘Vrienden van het Orgel’. Op deze manier maken de maandelijkse orgelconcerten een vast onderdeel uit van een groter geheel. Vanaf het begin was duidelijk dat dit de bezoekers-aantallen ten goede kwam.

secretariaat: Varenstraat 9, 5662 EK Geldrop
e-mail: f.a.van.mameren@iae.nl
telefoon 040 -28 551 37
banknummer 86 88 69 104, Eindhoven
gironummer 6494758, Eindhoven

Meer informatie over alle concerten is te vinden op www.collegiummusicumeindhoven.nl




logo Brabantse orgelfederatie Deze organisatie is vertegenwoordigd bij of lid van de Brabantse Orgelfederatie.