Den Dungen

H. Jacobus De Meerdere kerk


Heilig Hartplein 1, 5275 BM Den Dungen---- maps.google.nl/

Eén van de mooiste laat-Gotische kerken die is gebouwd in fases.

De geschiedenis van het kerkgebouw.

De geschiedenis gaat terug tot 1452. Toen werd een rond 1380 gebouwde kapel verbouwd tot een St. Jacobus-kapel (het huidige priesterkoor). Door de groei van Den Dungen werd de kapel spoedig te klein en men besloot in 1533 het schip aan de kapel te bouwen. De voorgevel van de kapel werd gedeeltelijk weggebroken, zodat een doorgang naar het priesterkoor ontstond. De omvang van de voorste pilaren wijst erop dat de bouwers de bedoeling hadden om er een kruiskerk van te maken. Tijdens de reformatie (1630-1798) was de kerk in protestantse handen. In 1807 werd de kerk teruggegeven aan de katholieken, maar het duurde nog tot 1821 voordat de kerk weer gebruikt werd voor de eredienst. Toen de kerk in 1821 weer voor de katholieke eredienst gebruikt kon worden was het interieur van de kerk kaal, donker en verwaarloosd, maar meteen is er gewerkt aan het herstel van het interieur. Rond 1850 werd de kerk uitgebreid met een congregatiekapel. In 1899 is de kerk, naar een ontwerp van architect Fransen, uitgebreid met een neogotische toren. De voorgevel van de kerk werd weggebroken, zodat er een verbinding ontstond met de eerste torenkamers. Tegelijk met de toren werd aan de noordkant van de kerk een doopkapel gebouwd. In 1965 kreeg de doopvont een plaats vooraan in de kerk en werd de doopkapel een Mariakapel. De uitbreiding van de parochie met het Maaskantje in 1917 had als gevolg dat de kerk te klein werd. Architect Cuypers wist de kerk te behoeden voor de slopershamer. Ze werd in 1927 uitgebreid met twee zijkapellen. De congregatiekapel werd nu sacristie. In 1965 werd het priesterkoor opgehoogd en kwam er een nieuw altaar. In de zijkapel werd een tombe-altaar geplaatst. Dit verwijst naar een vroeg-christelijk gebruik toen op de graftombe van martelaren de H.Mis werd opgedragen. In 1984 werd op de plaats waar al eerder een oksaal had gestaan een nieuw oksaal gebouwd om het Smits-orgel te kunnen plaatsen.

Het F.C.Smits-orgel (1867)



Het door Franciscus Cornelis Smits in 1867 gebouwde instrument stond oorspronkelijk in de kapel van het Groot-Seminarie Haerendaal te Haaren. De kas van het orgel werd gemaakt door Jacobus Beuijssen uit Boxmeer. Twee zonen van Frans Smits studeerden aan het Seminarie. Het orgel is dan ook met veel toewijding gemaakt. Het eerste ontwerp ging uit van twee manualen en een vrij pedaal. Bij de oplevering met pasen 1867 was het pedaal echter aangehangen. Het orgel werd in 1885 verplaatst wegens een vergroting van de kapel. In 1888 had het al een electrische windmachine. In 1938 werd de oude kapel afgebroken en vervangen door nieuwbouw. In 1939 bouwde Pels een nieuw electro-pneumatisch orgel in deze kapel. In feite was dit een herbouw van het Smits-orgel met een nieuwe tractuur, want de bovenkast, de oude windladen en het grootste deel van het pijpwerk werd opnieuw gebruikt. Het oude rugpositief werd gesloopt. Na sluiting van het Seminarie in 1967 kreeg het pand de naam Huize Haerendaal. Het orgel bleef nog geruime tijd aanwezig, maar werd in 1982 gedemonteerd voor overplaatsing naar de Sint Jacobuskerk in Den Dungen. In Den Dungen was men al geruime tijd op zoek naar een nieuw orgel. In 1977 kreeg men het oude instrument van het seminarie Beekvliet uit Sint Michielsgestel aangeboden, maar vlak daarna werd het Haarense orgel gratis ter beschikking gesteld. Het is gerestaureerd door de firma Gebroeders Vermeulen uit Weert. Aan de hand van de bouwtekeningen uit het Smitsarchief is het orgel gereconstrueerd. Alleen het nieuwe balkon is niet in stijl gemaakt. Op 10 oktober 1986 werd het orgel op de nieuwe plaats in gebruik genomen. Het orgel is in 2005 door Nico van Duren gereviseerd.

Wijzingen/restauraties: Bernard Pels & Zn. (1939, ombouw), Gebroeders Vermeulen (1986, reconstructie), Nico van Duren (2005, diverse werkzaamheden)

Dispositie

Hoofdwerk C-f'''
Onderpositief C-f''' Pedaal C-d'

Bourdon 16'
Fugara 16' (D)
Prestant 8'
Holpijp 8'
Fluit 8'
Octaaf 4'
Nazard 3'
Octaaf 2'
Trompet 8' B/D

Holpijp 8'
Salicionaal 8'
Prestant 4'
Piccolo 2'
Basson-Oboe 8' (B/D, 1986)

Aangehangen




 

 

 

Koppelingen: Manuaalkoppel.
Speelhulpen: Ventil.

Foto: Piet Bron 2000

Bron: Piet Bron

Parochie website: http://www.sintjacobusdemeerdere.nl