Bokhoven

R.-k.- Kerk Sint Anthonius Abt

 

De kerk

Het belangrijkste gebouw van het ten noorden van 's-Hertogenbosch aan de Maas gelegen dorpje Bokhoven is de aan St. Antonius Abt gewijde kerk, die in 1369 tot zelfstandige parochiekerk werd verheven en waarover de abdij van Berne van oudsher het patronaatsrecht bezat. Een norbertijn van Berne oefende de zielzorg uit in Bokhoven. Het oudste gedeelte van de huidige kerk dateert uit het begin van de 15e eeuw. Het laatgotische, eenbeukige schip werd kort na de dorpsbrand van 1498 opgetrokken. Onderzoek van het hout boven het schip en het koor van de kerk leverde voor het eerst een exacte datering van de kap op. Hieruit blijkt dat deze in 1531 werd gebouwd. Omstreeks 1610 werd de kerk verbouwd. Engelbert van Immerseel, sinds 1570 baron van Bokhoven, verleende financiële steun voor vergroting van het koor en toevoeging van dwarsarmen. Het graafschap Bokhoven bleef in de 17e en 18e eeuw op politiek en religieus gebied autonoom ten opzichte van de Nederlandse Republiek en vormde daarin een katholieke enclave. Na de komst van een nieuwe pastoor in 1835 onderging de bouwvallig geworden kerk een grootscheepse restauratie en vernieuwing. In 1944 werden de torenspits en een groot deel van het schip in stukken geschoten. Een eenvoudige noodkerk (momenteel woonhuis) werd naast de kerk aan de zuidzijde van de pastorietuin gebouwd. Tegen de noordwand werd een nieuwe openluchtkapel gebouwd, waar nog jaarlijks in september bij goed weer bedevaartmissen worden gehouden. De restauratie van de middeleeuwse kerk vond tussen 1947 en 1950 plaats. Sindsdien is de verering in september tijdelijk in de doop- of sacramentskapel, links van de ingang van de kerk, gesitueerd. In die maand wordt de inrichting daarvan aangepast: het 'bruine' Corneliusbeeld wordt er naar overgebracht en geplaatst tegen de achtergrond van blauw doek, temidden van de eveneens overgebrachte kasten met votiefgeschenken, de reliekhouder en de processiestaven.
Bron: Meertens Instituut

De inventaris bevat veel bijzondere voorwerpen. De 19e eeuwse gesneden eiken preekstoel is voorzien van voorstellingen uit het leven van Norbertus. De kerk heeft diverse belangwekkende grafmonumenten, waaronder grafzerken voor de heren van Bokhoven. Het meest monumentale werd in 1649-52 door de bekende beeldhouwer Artus Quellien in verschillende kleuren marmer vervaardigd voor Engelbert van Immerseel, eerste graaf van Bokhoven († 1652) en diens vrouw Helene de Monymorency († 1649). Verder beelden, waaronder een renaissance eiken kruisbeeld, een houten kruisbeeld (ca. 1700), Antonius Abt (ca. 1500), Maria (1650), Norbertus en Antonius Abt (ca 1700), Engelbewaarder (ca. 1700), Cornelius (ca. 1730) en diverse 19e eeuwse beelden. De beschilderingen in het interieur met fraaie marmerimitaties zijn enkele jaren geleden vernieuwd en gereconstrueerd.
Bron:
Open Monumentendag 2005

De orgelgeschiedenis van Bokhoven

In 1779 werd door Johann Theodor Gillmann uit Kornelimunster (bij Aken) een orgel gebouwd voor de Parochiekerk te Bokhoven bij 's-Hertogenbosch. Nadien is het meerdere keren verplaatst. Jos Vermeulen orgelbouw te Alkmaar restaureerde in de 60-er jaren de mechaniek en bracht een nieuwe windvoorziening aan. Tevens werd het pijpwerk vernieuwd. De mensuren van het oorspronkelijke pijpwerk werden overgenomen. In 1974 kwam het in de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt te Lisse terecht. In 1997 intonatie herzien door Flentrop.

Manuaal Pedaal
Prestant 4'
Holpijp 8'
Spits Gamba 8' B/D
Roerfluit 4' B/D
Oktaaf 2'
Nachthoorn 2'
Sesquialter 2 st. B/D
Mixtuur 3 st.

Pedaal aanhangen


meer info: www.gkvlisse.nl

 

Het Mitterreither-orgel (1790)

ooo foto Rijksdienst Cultureel Erfgoed.

Het orgel is in 1790 door Johannes Mitterreither gebouwd en na zijn dood in 1800 door de RK kerk van Brielle uit de boedel aangekocht. Het is in de Bokhovense kerk terechtgekomen na eerder in de Hervormde kerk van Sleeuwijk (1878?) dienst te hebben gedaan, daarna in 1936 door H.W.Flentrop te zijn aangekocht, gerestaureerd en geplaatst in de Doopsgezinde kerk in West-Knollendam. Na sluiting van deze kerk in 1980 opgeslagen in Amsterdam en toen in maart 1983, na restauratie door S.F.Blank, door bemiddeling van de Norbertijn Clemens van den Berg aangekocht en in Bokhoven geplaatst. Het pijpwerk is, op delen van de Quint en Nachthoorn na, origineel uit 1790.

Dispositie

Manuaal (C-e''') Pedaal (C-f)
Bourdon 16'
Holpijp 8' B/D
Viola da Gamba 8' D
Prestant 4'
Fluit 4'
Quint 3'
Octaaf 2'
Nachthoorn 2' B
Cornet 3 st. D

Pedaal aanhangen


Oorspronkelijke magazijn- met schepbalg
a' = 415 Hz